اندازه گیری بهره وری تولید محصولات کشاورزی موضوعی است که در ماده 35 قانون افزایش بهره وری کشاورزی و منابع طبیعی به آن تاکید شده است. در میان روش هایی گوناگون اندازه گیری بهره وری، روش تحلیل پوششی داده ها و شاخص مالم کوئیست از مقبولیت فراوانی برخوردار می‎باشند. در این پژوهش با استفاده از این روش ها، بهره وری کل عوامل تولید پیاز برای نه استان عمده تولیدکننده این محصول در طول سال های 1379 تا 1389 محاسبه شد. داده های مورد نیاز از آمارنامه های وزارت جهاد کشاورزی تهیه شده و برای پردازش آن ها از نرم افزار Deap 2.1 استفاده شده است. نتایج بررسی نشان دادند که در طول سال های مورد مطالعه بهره وری کل عوامل تولید در زراعت پیاز کشور به مقدار 9.6 درصد کاهش یافته که دلیل آن نبود ارتقای فناوری بوده است. مقدار این کاهش در مناطق گوناگون یکسان نبوده و استان های آذربایجان شرقی (0.07)، اصفهان (0.06)، سیستان و بلوچستان (0.04) و فارس (0.06) کم تر و در جنوب استان کرمان (0.13)، خراسان (0.1)، خوزستان (0.12)، زنجان (0.14) و هرمزگان (0.14) بیش تر بوده است. در میان استان های مورد مطالعه، پیاز کاران استان اصفهان بیش ترین بهبود در کارایی فنی را داشته و در مورد فناوری نیز پیاز کاران استان سیستان و بلوچستان کم ترین کاهش را تجربه کرده اند. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که با آن که تولید پیاز در کشور افزایش یافته، ولی بهره وری نقشی در این افزایش نداشته است و حتی در طول سال های مورد مطالعه پسرفت بهره وری نیز مشاهده می شود. بر اساس یافته های پژوهش توسعه و معرفی روش های نوین و استفاده از تجربیات مناطق موفق می تواند به عنوان راه کاری برای بهبود بهره وری و کاهش اتکا به منابع در تولید پیاز کشور مطرح باشد.

در این مطالعه با استفاده از الگوی خود توضیح با وقفه های گسترده (ARDL) و با روش آزمون رویکرد کرانه ها، رابطه بلندمدت بین بهره وری کل عوامل تولید و بهره وری نیروی کار را طی سالهای 1386 - 1349 در ایران ارزیابی می شود. نتایج مقاله نشان می دهد که رابطه بلندمدت دو طرفه بین بهره وری کل عوامل تولید و بهره وری نیروی کار وجود دارد و بهره وری کل عوامل تولید و بهره وری نیروی کار بر همدیگر اثر مثبت و معناداری دارند.

مقاله حاضر به بررسی پیش بینی بهره وری کل عوامل تولید در اقتصاد ایران در دوره 1375 تا 1395 پرداخته است. برای پیش بینی در این پژوهش از شبکه های عصبی پیش خور با الگوریتم پس انتشار خطا استفاده شده است. پنج ترکیب بندی متفاوت از ورودی ها برای طراحی پنج مدل استفاده شده و در هر مدل 30 سناریوی مختلف در تعداد نورون برای پیش بینی طراحی و راه اندازی گشته است. مدل برتر شبکه با تعداد نورون مدل پنجم با 18 نورون و تابع فعال ورودی TANSIG و تابع خروجی TANSIG توسط ضریب همبستگی (R) میانگین مربع خطا (MSE) و جذر میانگین خطا (RMSE) و جذر میانگین خطا نرمال (NRMSE) که به ترتیب برابر در مدل برتر 9985/0، 0111/0، 1055/0، 62/2 بوده است. نتایج نشان می دهد شبکه های عصبی طراحی شده با شش متغیر مورد بررسی، قابلیت پیش بینی بهره وری کل عوامل تولید در اقتصاد ایران را دارد.

با استفاده از شاخص بهره وری مالم کوییست و به کمک روش تحلیل پوششی داده ها ،رشد بهره وری کل عوامل تولید در زراعت ذرت ایران در طی یک دوره 7 ساله (86 - 1380) محاسبه شد. با تجزیه این شاخص به دو اثر تغییر در کارایی فنی و رشد تکنولوژیکی، چگونگی تغییر این شاخص و دلایل آن مورد بررسی قرار گرفت. داده های مورد نیاز از منابع آماری وزارت جهاد کشاورزی گردآوری شد. نتایج نشان داد که میانگین رشد سالانه بهره وری کل عوامل تولید در زراعت ذرت در کل دوره مورد مطالعه منفی (4.5 درصد) است. این رقم در استان های گوناگون متفاوت است. بالاترین رشد سالیانه در استان فارس (18.5درصد) مشاهده شد، در حالی که استان های خوزستان، قزوین، کرمان و کرمانشاه از رشد منفی برخوردار بوده اند. مقایسه سهم هر یک از اثرهای شاخص مالم کوییست نشان داد که در تغییر بهره وری کل عوامل تولید سهم کارایی فنی بیش تر بوده است. با توجه به تفاوت قابل ملاحظه در رشد بهره وری در استان های گوناگون، در هرگونه برنامه ریزی برای بهبود وضعیت بهره وری ذرت، بایستی شرایط منطقه ای مورد توجه قرار گرفته و بر مبنای آن برای افزایش بهره وری عوامل تولید، چاره اندیشی شود.

بهره وری یکی از عوامل اصلی در استفاده بهینه از منابع و امکانات برای واحدهای تولیدی و خدماتی است. صنعت نفت کشور، یکی از صنایع پیشرو و در عین حال با اهمیت در کشور است، که سهم قابل توجهی در صادرات، درآمدهای دولت و تولید ملی دارد. تخمین تابع تولید بخش نفت و گاز طی دوره 1357-1379، نشان می دهد که سهم عامل سرمایه در تولید این بخش، به طور متوسط برابر 0.56 و سهم نیروی کار، برابر 0.37 بوده است. این نتایج، برای محاسبه بهره وری کل این بخش با استفاده از رویکرد سولو به کار رفته اند. بررسی نتایج نشان می دهد که بخش عمده ای از رشد ارزش افزوده بخش نفت، به رشد (مثبت یا منفی) بهره وری طی سال های مختلف وابسته است و نهاده نیروی کار و سرمایه سهم اندکی در تامین این رشد دارند، که البته این فرایند برای صنعت نفت و صنایع مشابه که از ارزش ذاتی مخازن نفتی سود می برند، امری طبیعی است. لذا عامل تکنولوژی های نوین در جلوگیری از افت تولید مخزن و میزان ذخایر، از جمله عواملی اند که لازم ست در مطالعات مربوط به تجزیه عوامل موثر بر بهره وری این بخش، مورد توجه قرار گیرند.